DevComp kompanzasyon panosu (PFC – Power Factor Correction), tesisin şebekeden çektiği reaktif gücü kondansatör kademeleriyle karşılayarak güç katsayısını (cos φ) düzelten alçak gerilim panosudur. 12,5 – 1000 kVAr aralığında; kontaktörlü (standart) veya tristörlü (dinamik) kademelerle, harmonik yükün bulunduğu tesislerde detuned reaktörlü olarak projelendirilir.
Kompanzasyon Panosu Nedir, Neden Gerekir?
Motor, transformatör ve balast gibi endüktif yükler manyetik alan kurabilmek için şebekeden reaktif güç çeker. Bu güç iş üretmez; ancak kablolarda ve trafolarda gerçek akım olarak akar, kayıp yaratır ve dağıtım şirketi tarafından bedeli faturalandırılır. Kompanzasyon panosu, ihtiyaç duyulan reaktif gücü tesis içinde üretip bu akımın şebekeden çekilmesini engeller.
DevComp panolarında reaktif güç kontrol rölesi, şebekeden anlık cos φ ve akım verisini okuyup ihtiyaç duyulan kademeleri devreye alır veya çıkarır. Kademeler kontaktörlerle anahtarlanır; hızlı değişen yüklerde ise mekanik aşınmayı ve anahtarlama gecikmesini ortadan kaldırmak için tristörlü (statik) anahtarlama tercih edilir.
Doğrusal olmayan yüklerin (frekans konvertörü, UPS, LED sürücü, kaynak makinesi) yaygınlaştığı tesislerde kondansatörler şebeke empedansıyla rezonansa girebilir. Bu riski ortadan kaldırmak için kademelere seri detuned reaktör eklenir; böylece rezonans frekansı harmonik bölgesinin altına kaydırılır ve kondansatör ömrü korunur.
Teknik Özellikler
DevComp kompanzasyon panoları, tesisin yük profili ve harmonik seviyesine göre yapılandırılır. Aşağıdaki tablo standart ve opsiyonel donanımı özetler.
| Özellik | Değer / seçenek |
|---|---|
| Uygulanan standart | TS EN 61439-1, TS EN 61439-2; güç kondansatör tesisleri için TS EN 61921 |
| Reaktif güç aralığı | 12,5 – 1000 kVAr (daha büyük güçlerde çoklu pano) |
| Kondansatör tipi | Kendinden onarımlı (MKP) kuru tip; silindirik veya kutu tip |
| Kademe anahtarlama | Kondansatör kontaktörü (ön direnç / darbe akımı sınırlayıcı) veya tristör modülü |
| Kontrol | Reaktif güç kontrol rölesi; harmonik ölçümlü ve haberleşmeli modeller opsiyonel |
| Detuned reaktör | p = %7 veya p = %14; termik korumalı, demir çekirdekli |
| Kademe koruma | Kademe başına sigortalı yük ayırıcı veya kompakt şalter |
| Isı yönetimi | Termostatlı filtreli fan, hava giriş–çıkış planı, iç sıcaklık izleme |
| Ölçüm ve gösterge | cos φ, gerilim, akım, THD ve kademe durumu göstergesi |
| Haberleşme | Modbus RTU (opsiyonel), alarm çıkışı |
| Montaj | Ayaklı gövde; ana pano yanına veya ayrı kompanzasyon odasına |
| Gövde | DKP sac; elektrostatik toz boya RAL 7035 |
| Koruma sınıfı | IP31 / IP41 / IP54 |
| Bakım desteği | Kapasite ölçümü, kademe testi ve kondansatör değişimi |
Değerler tipik uygulama aralıklarıdır; nihai anma değerleri tek hat şeması, kısa devre ve seçicilik hesabı sonrasında belirlenir.
Kompanzasyon Tasarımında Dört Kritik Karar
Kontaktörlü mü, tristörlü mü?
Yükün yavaş değiştiği tesislerde kontaktörlü kompanzasyon hem yeterli hem ekonomiktir. Pres, vinç, asansör, kaynak makinesi gibi saniyeler içinde değişen yüklerde kontaktörler yetişemez ve hızla aşınır; bu tesislerde tristörlü (dinamik) kompanzasyon tercih edilir.
Harmonik analiz ve reaktör seçimi
Sürücü, UPS ve LED sürücü oranı yükseldikçe harmonik bozulma artar. Ölçüme dayalı bir harmonik analiz yapılmadan kondansatör kurmak, kondansatörlerin kısa sürede şişmesine ve kademelerin devre dışı kalmasına yol açar. Ölçüm sonucuna göre p = %7 veya p = %14 reaktör seçilir.
Kademe planı ve çözünürlük
Toplam kVAr’ı az sayıda büyük kademeye bölmek maliyeti düşürür ancak hassas düzeltmeyi imkânsız kılar. Küçük ilk kademelerle başlayan kademeli bir plan, düşük yükte de hedef cos φ değerinin tutulmasını sağlar.
İşletme, ısı ve bakım
Kondansatörler ısıya duyarlıdır; pano içi sıcaklığın kontrol altında tutulması ömrü doğrudan etkiler. Yıllık bakımda kademe kapasiteleri ölçülür, kontaktör kontakları ve reaktör sıcaklıkları kontrol edilir.
Kompanzasyon Panosu Hangi Tesislerde Kullanılır?
Reaktif güç bedeli ödeyen ve endüktif yükü yüksek olan her tesis kompanzasyon panosuna ihtiyaç duyar. Harmonik seviyesi arttıkça reaktörlü veya dinamik çözümler öne çıkar.
- Üretim tesisleri ve fabrikalar
- Alışveriş merkezleri ve karma kullanım projeleri
- Hastaneler ve sağlık tesisleri
- Veri merkezleri ve UPS yoğun tesisler
- Su ve atık su arıtma tesisleri
- Soğuk hava depoları ve lojistik merkezleri
- Oteller ve iş merkezleri
- Pres, vinç ve kaynak hatlarının bulunduğu atölyeler
İlgili Teknik Bilgiler
Sıkça Sorulan Sorular
Kompanzasyon panosu ne işe yarar?
Kompanzasyon panosu, tesisin endüktif yüklerinin ihtiyaç duyduğu reaktif gücü kondansatörlerle yerinde üretir. Böylece şebekeden çekilen görünür akım azalır; kablo ve trafo kayıpları düşer, gerilim düşümü azalır ve reaktif enerji bedeli ortadan kalkar. Aynı zamanda mevcut trafo ve kablo kapasitesinde daha fazla gerçek güç taşınabilir hâle gelir.
Tesisim için kaç kVAr kompanzasyon gerekir?
Gerekli kVAr; tesisin aktif gücü, mevcut güç katsayısı ve hedeflenen güç katsayısına göre hesaplanır. Sağlıklı sonuç için birkaç günlük şebeke analizörü ölçümü alınması, yalnızca fatura verisiyle hesap yapılmasından çok daha güvenilirdir. Ölçüm aynı zamanda harmonik seviyesini de ortaya koyar.
Tristörlü kompanzasyon hangi tesislerde gereklidir?
Yükün saniyeler veya milisaniyeler içinde değiştiği tesislerde gereklidir: pres hatları, vinç ve kaldırma sistemleri, asansör grupları, nokta kaynak makineleri, testere ve kırıcı grupları. Bu uygulamalarda kontaktörlü sistem hem gecikir hem de sık anahtarlama nedeniyle hızla aşınır.
Detuned reaktör p = %7 mi, p = %14 mü seçilmelidir?
Seçim, tesiste baskın olan harmonik bileşene göre yapılır. Beşinci harmoniğin baskın olduğu tipik endüstriyel tesislerde p = %7 (yaklaşık 189 Hz akort) yaygın çözümdür. Üçüncü harmoniğin de belirgin olduğu, tek fazlı elektronik yükün yoğun bulunduğu tesislerde p = %14 (yaklaşık 134 Hz) tercih edilir. Karar, ölçüme dayalı harmonik analizle verilir.
Diğer Alçak Gerilim Panoları
Şebeke ölçümünüzü paylaşın, kompanzasyon çözümünü birlikte seçelim
Güç katsayınız, harmonik seviyeniz ve yük karakteriniz belliyse; kademe planını, reaktör oranını ve anahtarlama tipini birlikte belirleyebiliriz. Ana dağıtım tarafı için DevPanel sayfasını inceleyebilirsiniz.
Teklif ve bilgi talebi