NH Bıçaklı Sigorta Seçimi: gG ve aM Karakteristikleri, Boy Sınıfları
NH bıçaklı sigorta seçimi: gG karakteristikli NH sigorta hem aşırı yükü hem kısa devreyi korur ve dağıtım devrelerinde kullanılır; aM karakteristikli sigorta yalnızca kısa devreyi korur, motor kalkış akımına dayanır ve aşırı yük için termik röle ile birlikte kullanılır.
İçindekiler
NH bıçaklı sigortalar, yüksek kesme kapasitesini küçük bir hacimde sunduğu için ana ve tali dağıtımda hâlâ en yaygın koruma elemanlarından biridir. Ancak seçim sırasında yalnızca anma akımına bakılması, motor devrelerinde gereksiz atmalara veya dağıtım devrelerinde korunmasız kalan kablolara yol açar. Doğru seçim; karakteristik sınıfı, boy, kaide sıcaklığı ve devrenin izin verdiği I²t değerinin birlikte değerlendirilmesiyle yapılır.
NH sigortanın yapısı ve çalışma prensibi
NH sigorta, seramik bir gövde içinde gerilmiş gümüş eriyen şeritlerden ve bu şeritleri saran kuvars kumundan oluşur. Aşırı akımda şerit daralmış bölgelerinden erir, oluşan ark kum içinde soğutulup söndürülür ve akım sıfır geçişinden önce sınırlandırılır. Bu akım sınırlama davranışı, sigortanın kendisinden sonra gelen kablo ve baraya ulaşan enerjiyi düşürür. Gövde üzerindeki gösterge pimi, atmış sigortanın enerjisiz durumda hızlıca tespit edilmesini sağlar.
gG ve aM karakteristikleri arasındaki fark
gG karakteristiği tam aralık koruma sağlar: küçük aşırı yüklerden kısa devreye kadar tüm bölgede tanımlı açma süreleri vardır ve kablo koruması bu karakteristikle kurulur. aM karakteristiği ise kısmi aralık korumadır; anma akımının birkaç katına kadar bilinçli olarak açmaz, çünkü görevi motor kalkış akımını tolere ederek yalnızca kısa devreyi kesmektir. Bu nedenle aM kullanılan bir motor devresinde aşırı yük koruması termik röle veya elektronik motor koruma cihazıyla ayrıca sağlanmalıdır.
Boy sınıfları, kaide seçimi ve derating
NH sigortalar NH000, NH00, NH1, NH2, NH3 ve NH4 boylarında üretilir; boy büyüdükçe hem anma akımı hem de kaide ölçüsü artar. Kaide seçiminde yalnızca akım değil, pano içindeki ortam sıcaklığı ve komşu kaidelerle olan mesafe de belirleyicidir. Kapalı bir bölmede yan yana dizilmiş kaidelerde sıcaklık artışı hızlanır ve katalogda verilen derating faktörü uygulanmazsa sigorta anma akımının altında bile ısıl olarak zorlanır.
I²t, kesme kapasitesi ve kablo koruması
| Karakteristik / boy | Tipik anma akımı | Öne çıkan özellik | Kullanım alanı |
|---|---|---|---|
| gG · NH000 / NH00 | 16 – 160 A | Aşırı yük ve kısa devre koruması | Tali dağıtım ve kablo koruması |
| gG · NH1 – NH3 | 100 – 630 A | Yüksek kesme kapasitesi | Ana dağıtım ve trafo çıkışı |
| aM · NH00 – NH3 | 16 – 630 A | Kalkış akımına dayanır, aşırı yükü korumaz | Motor beslemesi, termik röle ile |
| gR / gS | 16 – 400 A | Çok hızlı açma, düşük I²t | Sürücü ve doğrultucu yarı iletken koruması |
Bir sigortanın kablo ve cihazları koruyup korumadığı, bıraktığı toplam enerji yani I²t değeriyle değerlendirilir. Sigortanın açma I²t değeri, korunacak kablonun izin verilen k²S² sınırından küçük kalmalıdır. Kesme kapasitesi tarafında NH sigortalar tipik olarak 100 kA ve üzeri değerlere ulaşır; bu, kısa devre akımının yüksek olduğu trafo çıkışlarında kompakt bir çözüm sunar. Aşağıdaki tablo, karakteristik ve boy seçiminin kullanım alanıyla ilişkisini özetler.
Sigorta mı kesici mi? İşletme ve bakım tarafı
Sigorta ucuz, kompakt ve çok yüksek kesme kapasitelidir; buna karşılık her atmada değiştirilmesi gerekir ve tek fazlı atma riski üç fazlı yüklerde iki fazla çalışmaya yol açabilir. Kesici ise tekrar kapatılabilir, ayar imkânı ve yardımcı kontak desteği sunar. Kritik motor ve trafo beslemelerinde sigortalı yük ayırıcısı ile kesici seçenekleri, arıza sonrası devreye alma süresi ve stok yönetimi dikkate alınarak karşılaştırılır.
Öne çıkanlar: NH bıçaklı sigorta seçimi
- Karakteristik kararı — Dağıtım devresinde gG, motor beslemesinde aM ve yarı iletken korumada gR tercih edilir.
- Kablo uyumu — Sigortanın açma I²t değeri kablonun k²S² sınırının altında kalmalıdır.
- Termik zorlanma — Kapalı bölmede yan yana kaidelerde katalog derating faktörü mutlaka uygulanır.
- İşletme tarafı — Atmış sigorta gösterge piminden okunur; yedek stok ve boy çeşitliliği baştan planlanır.
- Standart kaynağı — IEC yayın kataloğu: iec.ch.
Sık sorulan sorular
gG ile aM sigorta birbirinin yerine kullanılabilir mi?
Kullanılamaz. aM sigorta aşırı yük bölgesinde bilinçli olarak açmaz; motor devresine gG takıldığında kalkışta gereksiz atma, dağıtım devresine aM takıldığında ise kablo aşırı yüke karşı korunmasız kalır.
NH sigorta boyu nasıl belirlenir?
Önce devrenin sürekli akımı ve karakteristik sınıfı belirlenir, ardından bu akımı ortam sıcaklığında derating sonrası taşıyabilen en küçük boy seçilir. Kaide ölçüsü, bara bağlantısı ve pano içi yerleşim de boyu etkiler.
Motor devresinde aM sigorta varken termik röle şart mı?
Evet. aM sigorta yalnızca kısa devre korumasını üstlenir; aşırı yük, kilitli rotor ve faz dengesizliği için termik röle veya elektronik motor koruma cihazı devrede olmalıdır.
İlgili yazılar
- Yük Ayırıcı, Ayırıcı ve Sigortalı Yük Ayırıcısı: Farklar ve Seçim
- Selektivite Nedir? Panolarda Koruma Koordinasyonu
- Kablo Kesiti Seçimi ve Gerilim Düşümü Hesabı
- Tüm teknik makaleler
Sigorta karakteristiği, boy ve kaide seçimini kablo kesitiniz ve kısa devre değerlerinizle birlikte doğrulayalım; Devpan mühendislik ekibi koruma koordinasyonunu proje bazında hesaplar. İlgili Devpan çözümü: DevBox tali dağıtım panosu.
